De ziekenhuisbacterie: 'Overleven' of 'Panorama'?
De reportage over de ziekenhuisbacterie van 8 januari 2006 op Panorama veroorzaakt nogal wat commotie bij artsen die zich bezighouden met de microbiologie, ziekenhuishygiëne en antibioticabeleid. De reportage wordt afgedaan als 'op sensatie belust'. Of dit nu terecht is of niet, feit is dat er een aantal fouten in de reportage zaten. Trouwens het was de eerste keer dat Panorama weer een reportage van eigen bodem bracht, dus moest die de nodige kijkcijfers opleveren. En wat doe je dan als journalist? Mogen we hier verzachtende omstandigheden pleiten?
Toen ik de reportage zag, merkte ik trouwens al direct een aantal onzorgvuldigheden op. Men sprak van de 'multiresistente' Staphylococcus aureus, terwijl het hier gaat om de methicilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA) (methicilline is een soort antibioticum). Een kraakwitte jas met korte mouwen is hygiënischer, maar de drager vergat duidelijk zijn hemdsmouwen op te stropen. Een komisch beeld voor een ziekenhuishygiënist…
Enfin, naast het feit dat (vermoedelijke) schimmels (in het plafond) niets te maken hebben met 'de' ziekenhuisbacterie (want er zijn meerdere ziekenhuisbacteriën, zoals in de reportage werd gezegd), naast het feit dat je best in bepaalde omstandigheden wél antibiotica toedient voor een operatie, naast het feit dat de vleesetende bacterie inderdaad iets anders is dan de MRSA, naast het feit of het ethisch verantwoord is namen te noemen in de reportage zonder dat de betrokken persoon zich kan verweren, stel ik me de vraag hoe je sensibiliseert zonder sensatie: want daar gaat het om.
De reportage kan dan al de verdienste hebben dat ze sensibiliseert, ze doet dit ten koste van de waarheid. Als ziekenhuishygiënist weet ik dat sommige van de ziekenhuizen die werden gebeld een zeer goed beleid voeren. Dat ze hun cijfers niet wilden vrijgeven, was omdat de journalist geen kaas had gegeten van het thema: hij kende bijvoorbeeld het verschil niet tussen import en ziekenhuisverworven MRSA’s. Ook werden de types ziekenhuizen onvoldoende belicht. Pakweg het UZA is een stuk kleiner dan UZ Gent of het UZ Gasthuisberg, die meer patiënten verzorgen met zwaardere pathologie waardoor de kans op een MRSA infectie groter is. En ik kan zo nog doorgaan. Zonet verscheen een medisch artikel in de Clinical Microbiology and Infection: de moeite waard eens te lezen en te zien hoe complex de materie is.
De kern van de zaak is eigenlijk dat experts zich moeten hoeden om mee te werken aan reportages met halve waarheden. Dergelijke reportages doen meer slecht dan goed. Mag het publiek dan niet geïnformeerd worden, hoor ik de journalist al roepen? Jawel, dat moet zelfs! Maar een thema als de ziekenhuisbacterie had beter thuis gehoord binnen Overleven, een wetenschappelijk, vulgariserend programma dat er zeer goed in slaagt de waarheid aanschouwelijk te brengen. Ook de experts aan het woord in Panorama zouden dit moeten geweten hebben.
