Nieuwjaarstoespraak Laarne.

Vlaamse vrienden,
Ik schreef onlangs een boekje “Lof der gezondheid” en ben daar een beetje trots op ook. En de eerste leugen die ik in het boek schreef, is vandaag een feit. Ik ben deze toespraak begonnen met “Vlaamse vrienden”. Terwijl ik in het boek schrijf en ik citeer: “Wanneer ik een lezing geef over het ‘teveel’ aan artsen, begin ik meestal niet met een pleidooi voor of tegen het ingangsexamen. Doorgaans steek ik zo van wal:

“De federale minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken.
De Vlaamse minister, bevoegd voor Gezondheid.
De minister van de Franse Gemeenschapsregering, bevoegd voor
Gezondheid.
De minister van de Duitstalige Gemeenschapsregering, bevoegd voor
Gezondheid.
De minister van het Waalse Gewest, bevoegd voor Gezondheid.
De minister, lid van het Verenigd College van de Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie voor bicommunautaire gezondheidsaspecten
in Brussel, belast met Bijstand aan Personen en Voogdij over Openbare
Ziekenhuizen.
De Brusselse Staatssecretaris en Collegelid van de Vlaamse Gemeenschapscommissie,
belast met Welzijn en Gezondheid.
De Brusselse minister en Collegelid bevoegd voor Gezondheid in de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie.
De Brusselse minister voor Dringende Medische Hulp in de Brusselse
Hoofdstedelijke Regering en gelijktijdig Voorzitter van het College van
de Franse Gemeenschapscommissie, belast met Gezondheid en Lid van
het Verenigd College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie,
belast met Gezondheid.

Neen, dames en heren, ik lees niet de verkeerde toespraak voor en ik ben niet bezig met de foute verwelkoming. Ik zou vandaag een toespraak geven over het ‘teveel’ aan artsen, de plethora. Ik begin vandaag met het ‘teveel’ aan ministers. Het ‘teveel’ aan ministers,zeker in de gezondheidszorg, zorgt ervoor dat we niet efficiënt omspringen met de centen en dat in een periode waarin de gezondheidszorg onder druk staat…” (einde citaat).

Echt liegen doe ik nu ook weer niet, want het is geenszins de bedoeling hier een lezing te geven over het teveel aan artsen. Het moet nog amusant blijven, nietwaar.
Wie er alvast zeker en vast te veel aan is, is het koningshuis. In the navy gaat het van kwaad naar erger. Het zijn hoogdagen voor republikeinen en dus ook voor u. Laurens doet in zijn eentje meer voor de republikeinen, dan de republikeinen zelf ooit hebben kunnen bereiken. Het wordt tijd dat ze schoon schip maken met marine en monarchie.

“Belgium is like a diamante”. Ettelijke keren internationaal herhaald door “onze” Filip en nu rijp voor de prullenbak want Belgium is geen diamant, het is een chaos. Maar liefst negen ministers doen hun zegje over de gezondheidsheidszorg.

Enkele jaren geleden wou Vlaanderen zijn kinderen vaccineren tegen hersenvliesontsteking. Vaccinatie is een exclusief Vlaamse bevoegdheid. En toch, negen, ik herhaal, negen ministers en aanverwanten moesten hun zegen daarover geven. Daardoor sleepte de zaak een heel lange tijd aan eer Vlaanderen zijn kinderen kon vaccineren. Vorig jaar nog, hetzelfde verhaal. Vlaanderen wou zijn kinderen vaccineren tegen de gevaarlijke pneumokok. Het werd ook hier een processie van Echternach. Negen ministers beslissen over gezondheidszorg en dan spreek ik nog niet over het feit dat de minister van begroting ook nog een vinger in de pap heeft. En die van financiën ook.

“A health-care system based on primary health care should be organising integrated and seamless care, linking prevention, acute care and chronic care across all components of the health system”. Aldus Lee Jong-wook, de onlangs overleden directeur-generaal van de wereldgezondheidsorganisatie. Een woordje enkel maar de vertaling naar het Nederlands wil eigenlijk gewoon zeggen: zoals ze het in België doen, trekt op het niks! Preventie, zorg, geneeskunde het is versnipperd met als gevolg dat dingen dubbel gebeuren en dingen niet. Dit is een staaltje van slecht beleid…

Onze gezondheidszorg is ondierbaar, onze gezondheid is ons dierbaar. Nieuwjaar is het moment om even stil te staan bij onze gezondheidszorg. Mensen wensen elkaar om de haverklap ‘gezondheid’ en heffen daarbij het glas. Soms, op piekmomenten als Nieuwjaar, onderstrepen ze hun wens door in elkaars armen te vallen. Hetzelfde ritueel speelt zich trouwens af op een verjaardag, al heeft die gebeurtenis een speciaal kantje zeker vanaf een bepaalde leeftijd. Ooit worden we allemaal wel eens patiënt…

Gezondheid, wat is dat? Het is veel meer dan “niet ziek zijn”. Het is veel meer dan je goed in je vel voelen en desnoods het teveel aan vel te laten wegsnijden door een bepaald soort plastische chirurgen als opperpriesters en hun ‘wellnessklinieken’ als tempels. ‘Er goed uitzien’ luidt het motto. Praten over ziekte en dood is not done. Excuseer me het Engels, nog iets wat onze tijd teistert… Gezond zijn is je fysisch, psychisch en sociaal goed voelen. Dat zijn de wensen die we naar elkaar overbrengen op Nieuwjaar.

Vrienden, een goed jaar geleden was ik gezondheidsbezorgd. N-VA organiseerde in Brugge een colloquium over gezondheidszorg. En vanaf toen was ik misschien nog wat gezondheidsbezorgd, maar uit die bezorgdheid groeide het bewustzijn om nog meer te gaan doen voor die gezondheidszorg. Het werd de “lof der gezondheid”. De “lof” want het gaat toch goed met onze gezondheidszorg? Geen wachtlijsten. Verplegenden die voor je springen. De beste zorgen voor iedereen, ook internationaal staan we goed gerangschikt. Alle lof voor de gezondheidszorg. Maar het is een paradoxale lofrede, want achter die goed ogende gezondheidszorg gaat een boel problemen schuil.

Het ‘teveel’ aan ministers, en dit bij uitstek in de gezondheidszorg, zorgt ervoor dat er allesbehalve een efficiënt en doelmatig beleid wordt gevoerd. We leven nochtans in een tijd waar we best elke euro om te draaien, alvorens die uit te geven. Zeker in de gezondheidszorg, die jaarlijks zo’n slordige 20 miljard euro uit het budget neemt. Dat is meer dan het hele budget van de Vlaamse regering…Hoe lang is dat nog houdbaar, als je weet wat sommigen over de balk gooien?

Ik herinner me nog goed een artikel uit een Vlaamse kwaliteitskrant. Ik besloot toen als student, in volle numerus clausus-strijd, voor altijd de Vlaamse kaart te trekken. Toen al was duidelijk dat Vlaanderen gezagstrouw het aantal artsen zou beperken en onze Francofone vrienden niet. De spreekwoordelijke druppel, waren de woorden van een politiek redacteur van die krant.

Ik citeer:
“Vlaanderen heeft ruim voldoende artsen, maar nog niet echt véél te veel. Het Vlaamse cijfer ligt iets boven het Europees gemiddelde. De Waalse en Brusselse cijfers liggen er ver boven. Dáár bestaat echt een probleem van artsen zonder werk en zonder inkomen. Daar bestaat echt een probleem van overconsumptie. In Vlaanderen niet. Er is dus geen enkele reden waarom Vlaanderen bij hoogdringendheid een brutale numerus clausus aan zijn jongeren moet opleggen. Als Vlaanderen blijft opleiden tegen het huidige tempo, zit het straks wél met een probleem, …”
En ik vervolg.
“De Vlaamse politici moeten een nationale numerus clausus voor de geneeskunde voor Vlaanderen radicaal afwijzen, én onmiddellijk starten met de discussies over de vraag wat voor gezondheidszorg Vlaanderen wenst tegen het jaar 2000. En daaruit berekenen hoe groot de behoefte aan artsen dan zal zijn. De Vlaamse politici die verantwoordelijk zijn voor het Vlaams gezondheids– en onderwijsbeleid, moeten de aanzet daartoe geven. Nú. Omdat Vlaanderen nú het gezondheidsbeleid moet voorbereiden dat het over enkele jaren wil, moet en zal voeren.” (einde citaat).

Het zijn de woorden van Guy Tegenbos. Ik had het niet mooier kunnen gezegd hebben. Twaalf jaar later zijn deze woorden jammer genoeg nog steeds actueel.
Op het colloquium in Brugge stelde ik dat er een zorggrens is. Er is een zorggrens en die valt samen met de taalgrens, een culturele grens. Om het met een boutade te stellen “de huisarts is Vlaams en het ziekenhuis Franstalig”. Waarmee ik alleen maar wil aangeven dat er nu al twee gezondheidszorg - culturen zijn in dit land. Franstalig België is eerder hospitalo-centristisch ingesteld en de meeruitgaven in deze gemeenschap zijn substantieel. De Vlaming heeft alle vertrouwen in zijn huisarts, in thuiszorg, palliatieve zorg, beschut wonen, thuisverpleging, preventie, enzovoort. Ik beloofde in Brugge het volgende: “De cijfers en argumenten hier aangehaald spreken voor zich en ik beloof u ze weldra uitgebreid te presenteren”. Welnu nog geen jaar later lag het boekje Lof der gezondheid in de boekhandels. Franstalige gezondheidszorg is deze van meer labo onderzoekingen, meer medische beeldvorming, meer spoedeisende hulp, meer specialistische inwendige geneeskunde, meer dialyse, meer rusthuizen, meer cardiale centra, meer PET scans, meer artsen, duurdere appendectomieëen, meer pre-operatieve onderzoekingen, meer geneesmiddelen, meer antibiotica, … Enzovoort, enzovoort, enzovoort.

Het is de CM, toch een onverdachte instantie, die ons dat leert. U kon het lezen in het Warandemanifest voor wat betreft de uitgaven van 2001, in de Lof (en excuseer me de reclame) leest u dat er voor wat betreft de uitgaven van 2003 nog niets verandert is.
Wist u dat wie Frans spreekt meer last heeft van acute lage rugpijn? De onderzoeker een Franstalige Brusselse orthopedist stelde dit vast. En neen, het had niets te maken met de werkloosheid of de armoede of de omgeving, … Vindt u dat nog normaal?
Als ik nu eens opnieuw begin met mijn Nieuwjaarstoespraak? Ik zou alvast mijn toespraak substantieel kunnen inkorten als ik met de woorden “de Vlaamse minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken.” Zou beginnen in plaats van die negen excellenties op te sommen. Dan zaten we nu al aan het buffet. Maar helaas we zijn nog niet zo ver. Nochtans is het mogelijk: één niveau en één beleid voor de gehele gezondheidszorg, net als in Euskadi (Baskenland). In Spanje is de gezondheidszorg al lang geregionaliseerd. In Catalonië, de meest onafhankelijke regio, vult men zijn eigen gezondheidszorg in. De Catalanen krijgen daarvoor een enveloppe van de Spaanse staat. De Basken daarentegen innen hun eigen belastingen en financieren daarmee hun eigen gezondheidszorg! De Basken zaten vroeger in een soort Waalse situatie en nu, dank zij de regionalisering, hebben zij een top gezondheidszorg met slechts 6% van het BNP voor 2.000.000 Basken. Waarom zouden wij Vlamingen dat niet kunnen?
Vrienden, laten we samen het glas heffen op uw gezondheid. Eentje of twee, met mate, mag en zelfs gezond, zegt dat de dokter het heeft gezegd.