Lessen uit Sudan
Twaalf jaar geleden werkte ik als arts in Soedan. Het land was toen in burgeroorlog. Wat toen leek op de zoveelste Afrikaanse strijd tussen noord en zuid, was in realiteit veel complexer.
De christelijk-animistische Dinka’s van de SPLM/A vochten tegen de noordelijke islamieten. De zuidelijke christelijke-animistische Nuer van de UDSF vochten op hun beurt tegen de Dinka’s, dus “samen” met de islamieten. De Nuer opereerden ook vanuit Ethiopië en sommige Nuer vochten mee met de Dinka. Soms wisselden posities (om opportunistische redenen). Feit is dat sinds wij blanken de grenzen van de Afrikaanse landen (kolonies) hebben vastgelegd, er o.a. plots Ethiopische en Soedanese Nuer waren. Dat mocht echter niet luidop gezegd worden, het probleem leek toen al op een gordiaanse knoop. Om het nog moeilijker te maken stookten de Janjaweed, te paard en bewapend met lichte artillerie, ook nog eens onrust op de grens tussen noord en zuid, niet toevallig waar de olievelden zich hoofdzakelijk bevonden en waar een strategische spoorlijn lag. Het conflict was al lang geen conflict meer tussen religies en etnieën, maar ook eentje om olie en geld. Toen én vandaag is er trouwens een bijzonder grote Aziatische interesse in de grondstoffen van Soedan en de rest van Afrika… Persoonlijk zie ik geen vergelijkpunt met Vlaanderen of België, maar dat is dan buiten Bruno Valkeniers (VB) en professor Decoster gerekend. Op het eerste gezicht tegenpolen, maar in dit geval dus objectieve bondgenoten.
In De Standaard van 8 januari gebruikt André Decoster, de Leuvense econoom, de “Sudan case” om zijn wetenschappelijke gelijk te halen in de “Belgian case”. Een van de pot gerukte vergelijking. Decoster betwist namelijk dat een staatshervorming nodig is in België. Hij gooit de splitsing van België en de staatshervorming op één hoop en veronderstelt dat dit nefast zal zijn. Net zoals een eventuele splitsing in Soedan nefast zal zijn. Hij verwijt De Wever dat zijn vraag naar een staatshervorming niet wetenschappelijk gefundeerd is. Alsof Decoster zijn stelling wel wetenschappelijk bewijst. Decoster baseert zijn stelling op een opinie-artikel van Mo Ibrahim, een Britse steenrijke telecommagnaat met Soedanese wortels, een man met misschien wel economisch persoonlijk baat bij het huidige staatsbestel van Soedan. Dit is dus de “wetenschappelijke” referentie van Decoster…
Even kort door de bocht gaat Bruno Valkeniers. Alsof een referendum of een betoging alles oplost in één vingerknip. De waarheid is als volgt : eens Zuid-Soedan onafhankelijk is, zal het land moeten streven naar verdere regionalisering. Persoonsgebonden materies zoals cultuur, taal, onderwijs, gezondheidszorg zullen ook daar verder gedefederaliseerd moeten worden. Dinka zijn nu eenmaal geen Nuer. Pas dan is er mijn inziens echt kans op vrede. Er is misschien toch één vergelijking te maken tussen Soedan en België: beide zijn kunstmatig aan bevolkingsgroepen opgelegde constructies. Het zijn landen die top-down zijn gecreëerd en die dus allesbehalve bottom-up, organisch zijn gegroeid zoals andere succesvolle federaties (Duitsland, Zwitserland…).
Enigszins cynisch kan ik stellen dat Decoster gelijk heeft als hij stelt: “er is dan ook niets dat ons verbiedt om er bewust en lucide voor te kiezen om samen te leven met een andere taalgroep waarmee we al enkele eeuwen (sic) wel en wee delen.” Ik denk dan ook spontaan aan het Europees verhaal, alhoewel ik vermoed dat het dit niet is wat Decoster bedoelt.
Er is mijn inziens dan ook helemaal niets op te werpen tegen de bewuste en lucide keuze voor andere samenwerkingsverbanden, zeker wanneer de huidige en toekomstige realiteit hierom smeekt. Daarover gaat de staatshervorming, die we dringend moeten realiseren.Ik hoop dat het referendum in Soedan leidt tot een vredevolle splitsing waardoor beide landen er flink op vooruit gaan en waardoor dit een voorbeeld zal zijn voor andere landen in dit proces zoals Somaliland. Maar dit staat los van de discussie die wij vandaag in ons land voeren: deze van de staatshervorming die er moet voor zorgen dat wij welzijn en welvaart van de toekomstige generaties veilig stellen: in Vlaanderen en in Wallonië.
